Patronen, zo belangrijk zijn ze niet

Een paar dagen geleden kwam ik tot een boeiende ontdekking.

Ik voel me het afgelopen half jaar steeds vrijer en vrijer. Dat heeft gevolgen, want ik ga me ook steeds vrijer gedragen. Zo merk ik dat ik soms wat uitbundiger ben de laatste tijd. Expressiever. Als ik dan even heerlijk uitbundig ben geweest terwijl ik met vrienden of vreemden ben, dan vlak erna begint er soms iets te knagen. Dan merk ik dat ik mentaal een terugtrek beweging maak. Het is alsof ik mezelf kleiner probeer te maken. Nadat ik dan iets gezegd heb, merk ik dat ik met mezelf in discussie ga. Op één of andere manier probeer ik dat wat ik heb gezegd en de situatie waarin dat is gebeurd om te vormen.  Ik probeer dan met mijn geest in het heden het verleden te corrigeren, zodat ik geen pijn hoef te lijden en eventuele fouten die ik heb gemaakt niet zo hard bij mij op mijn bordje terugkomen. Zo probeer ik mezelf in te dekken voor de gevolgen van wat ik heb gezegd of gedaan.. Gek he?  Natuurlijk kan ik dat niet corrigeren door erover na te denken, maar toch is het iets dat ik soms automatisch doe. Ik noem het de ‘terugtrek en inkapsel beweging’.

Om dit op te lossen neem ik je mee naar een ver, vaag en vergaan verleden… Vroeger toen ik nog een piepklein jongetje was…. Natuurlijk niet! Wat heeft het voor zin het heden uit te vogelen met het verleden? Mijn verleden, mijn jeugd, mijn puberteit, zijn allemaal natuurlijk gewoon gebeurd, maar alles wat er nu van over is, is niet meer dan een vage herinnering. Een herinnering is iets van vroeger dat ik in ´dit moment´ bedenk en daarmee tot leven roep. Ja, en vroeger heb ik blijkbaar een soort van patronen aangeleerd, zoals het ‘terugtrekken en inkapselen’. En dat was op dat moment vast de juiste keuze om met de sociale kudde mee te kunnen blijven grazen. Maar wat er precies is gebeurd, wat de oorzaken zijn, hoe het zich heeft ontwikkeld, is allemaal niet meer dan gokwerk, want dat verleden is 100% voorbij.

Wat er eigenlijk gebeurt is heel simpel. Ik zal het even voor je ontleden:

.. Ik heb een leuke tijd met wat vrienden. Die leuke tijd kan ik ervaren dankzij de principes achter de menselijke ervaring.. Met behulp van deze principes maak ik namelijk een persoonlijke ervaring van het leven, dit noem ik denken. Zonder ‘ervaring van het leven’ is er geen leven, klinkt logisch toch?

.. Na die leuke tijd denk ik de onzekere gedachten en ga ik aan de slag met terugtrekken en inkapselen. Dat doe ik ook met behulp van dezelfde principes, want het terugtrekken en inkapselen is een ervaring en dat betekent dat ik die onzekere gedachten waarmee ik dat doe ook helemaal zelf bedenk.. Dus ik reageer met mijn denken op een bedenksel.

.. Om het patroon van terugtrekken en inkapselen te kunnen leren heb ik vroeger ook precies dezelfde principes moeten gebruiken, want ik heb iets moeten ervaren om het fijn of vervelend te kunnen vinden.. Oftewel, ik reageer met mijn denken op een bedenksel en die reactie heb ik mezelf aangeleerd door te reageren op bedenksels. Onderdaan de streep vloeit die reactie dus ook voort uit een hoopje bedenksels. Het is niet meer en niet minder dan dat.

.. Om het patroon te kunnen ervaren moet ik het in dit moment ´denken´. Anders zou het er niet zijn. Het is dus iets dat ik op dit moment vasthoudt en blijf doen, al ben ik me er niet altijd van bewust. Het heeft dus niets meer te maken met wat vroeger is gebeurd.

De enige conclusie die ik hieruit kan trekken is dat het allemaal een broodje aap is. Het gebeurt namelijk alleen in de wereld van mijn denken. De fijne ervaring, de terugtrek en de inkapsel beweging, en de ervaringen van vroeger die ertoe hebben geleidt dat ik deze beweging vaker ben gaan doen… Alles gebeurt alleen in mijn hoofd, ongeacht de omstandigheden in de buitenwereld die mijn denken triggeren of niet, want ook die moet ik ´denken´ om ze te kunnen ervaren… Het is eigenlijk heel schattig. Ik heb mezelf aangeleerd om mezelf te beschermen voor iets wat er niet meer is, en een manier om dat te doen is terugtrekken en inkapselen..

En nu gaan we aan de slag om dit patroon helemaal te doorgronden en uit te bannen. We gaan het stapsgewijs vernietigen en verwijderen uit mijn bestaan…. NOT!
Het is iets dat ik vroeger zou hebben geprobeerd. Ik wilde verlost worden van patronen die ik vervelend vond en daar deed ik vanalles voor. Ik zou bijvoorbeeld heel veel gaan nadenken over het patroon, ergens had ik de hoop dat ik mezelf er wel uit zou kunnen denken. Ik zou het proberen te verwerken door erover te schrijven, ik zou het proberen te verkleinen, weg te sturen met mijn gedachten, te vernietigen, het met ingewikkelde vragen te onderzoeken, het vanuit verschillende perspectieven te bekijken en zo ervoor te zorgen dat het patroon verdwijnt of verandert naar iets dat me beter dient…………. Klinkt nogal vermoeiend he?? Ik ging er ook mee aan de slag op een iets subtielere manier: ik probeerde het te accepteren, het patroon er gewoon te laten zijn..  Ook dat was eigenlijk gewoon hard werken om het patroon te accepteren..  Nu heb ik er een totaal andere kijk op.

Een patroontje zoals ‘terugtrekken en inkapselen’ is eigenlijk iets heel onschuldigs en schattigs, hoe afschuwelijk het soms ook kan voelen. Want het patroontje betekent eigenlijk dat ik heel hard probeer mezelf te beschermen. Dus ik doe het ook nu nog steeds met de allerbeste bedoelingen… Maar als we een beetje uitzoomen ontstaat een ander beeld. Dan kan je zien dat ik met een illusie een illusie probeer op te lossen… Met het (denk)gedrag probeer ik iets op te lossen dat niet bestaat.  En ik neem het vaak nog heel serieus ook, hoe grappig is dat? Hahahaha!

Wat ik steeds meer leer is dat het helemaal niet nodig is om patronen op te speuren en ze proberen weg te werken of veranderen.. Hoewel ik het leuk vind als ik toevallig bewust word van een patroon en het herken, ontdek ik steeds meer dat het patroon zelf helemaal niet belangrijk is. Het is maar een bedenksel, dus waarom zou ik het meer waarde geven dan het werkelijk heeft? Ik zie steeds dieper in dat de inhoud van mijn denken er niet zo veel toe doet. Het gaat niet zo om wat ik denk maar om het feit dat ik nu weet dat ik de denker ben. Het ergste dat kan gebeuren is dat ik even vervelende gedachten denk, want dat betekent één op één dat ik even even een vervelende ervaring van het leven heb.. Het goede nieuws: Er komt vanzelf weer een nieuwe gedachte, want dat is de aard van Gedachte. Met een nieuwe gedachte komt er per direct weer een andere ervaring van het leven, misschien wel ééntje die fijner en rijker is.

Nu ik niet meer zo hard werk om mijn patroontjes te veranderen, merk ik dat ze uit zichzelf oplossen. Veel patroontjes verliezen de hardnekkigheid die ze eerst bezaten. Ik zie ze ook steeds wat eerder gebeuren, voor ik er kilometers diep in verzeild ben. Als ik toch weer helemaal word opgeslokt door het patroontje en in reacties verval, wat natuurlijk heel vaak gebeurt, komt er vanzelf weer een moment dat ik wakker gemaakt wordt. Mijn bewustzijn klopt me dan als het ware even op de schouder. Dan zie ik weer waar ik mee bezig ben, namelijk de wereld die ik zelf bedenk heel serieus nemen.. Vanaf het moment dat ik dat zie is de ervaring die ik heb niet meer zo overheersend en absoluut. Vroeg of laat komt er dan weer een andere gedachte en daarmee een nieuwe ervaring.

Dit bewustworden en het op de schouder kloppen is niet een gerichte actie waar ik me op focus, maar meer een verschijnsel dat als vanzelf gebeurt naarmate ik meer inzie dat alles een bedenksel is en ik zelf de denker ben. Fascinerend is dat nu ik de mentale boel meer de boel laat, ik ook meer inzicht in patronen krijg, en ik hoef er niets mee te doen. Heerlijk!!!

Vond je het een waardevol, leuk of gewoon goed artikel? Deel het dan met iemand die je het gunt!

de leuke afbeelding aan de kop is afkomstig van dit artikel op weethetsnel.nl

Posted in:

2 Comments

  1. Ha Jos,

    Je schrijft:”Wat ik steeds meer leer is dat het helemaal niet nodig is om patronen op te speuren en ze proberen weg te werken of veranderen.”

    Weet je, je hoeft überhaupt je gedragspatronen niet ‘op te speuren’. Ze zijn er, elk moment, alledag.
    Ze proberen weg te werken is een onbegonnen zaak. In de vroege adolescentie komen de gedragspatronen van een mens min of meer vast te liggen. Empirisch kun je dit vaststellen en een neuro-wetenschapper kan je middels ingenieuze scans die patronen in je hersenen zelfs laten zien.
    Veranderen van je gedragspatronen zal slechts met heel veel en langdurige inspanning mogelijk zijn, of gebeurt soms spontaan en onbedoeld als gevolg van een fysieke interventie zoals b.v. een ongeluk, grote schrik of een chirurgische ingreep.

    Een mogelijkheid die je niet benoemt in je blog, is het leren doorgronden van je gedragspatronen. Dat doorgronden kun je doen door je biografie te beschouwen en te reflecteren op hetgeen je hebt gedaan en gelaten (da’s wezenlijk anders dan ‘op speuren’). Je eigen herinneringen (liefst geholpen door b.v. oude brieven of dagboeknotities van eigen hand) kunnen je daarbij helpen; daarzonder moet je je eigen herinneringen uitermate kritisch voor ‘waar’ aannemen. Ook interessant is om anderen te laten praten over jouw biografie. Alle verhalen tezamen – die van jezelf en die van anderen – vormen inzicht over hoe je de dingen hebt gedaan. Vooral interessant is om in te zoomen op enkele voor jou belangrijke momenten in je leven, momenten waarop je keuzes moest maken. Hoe hoger de druk in die situaties, hoe waarschijnlijker dat je patroongedrag dan ‘in the lead’ was.

    Als je goed kijkt, zul je ontdekken dat eigenlijk al die beslissingen telkens op min of meer dezelfde wijze tot stand kwamen. M.a.w.: je gaat daarin jouw patronen ontdekken (op een wat dieper niveau dan je bovenstaand hebt beschreven).

    Wat heb je daaraan? Je kunt er genoegen mee nemen, dat jouw patroongedragingen sturend zijn, leidend tot elke keer (in telkens unieke variaties) hetzelfde gedrag, inclusief de gedragingen waar je minder blij mee bent. Je kunt ook streven naar telkens iets meer vrijheid van gedrag, buiten die patronen.

    Die laatste optie lijkt me voor een vrije geest als jij een interessante en aantrekkelijke optie!

    Groet!
    Bart

    • Dag Bart!

      Leuk weer eens iets van je te horen. Bedankt voor je uitgebreide en interessante reactie. Het heeft me behoorlijk aan het ‘denken’ en reflecteren gezet. Ik zal ook uitgebreid reageren en wat meer context scheppen.

      Naar mijn weten is ons volledige psychologische systeem gebaseerd op aannames en afspraken. Het heeft geen wetenschappelijke basis.
      In mijn ogen bestaan gedragspatronen niet, net als andere modern psychologische fenomenen zoals overtuigingen en identiteit.
      Natuurlijk is het functioneel ze te gebruiken in gesprekken, voor onderzoeken of in blogs als deze,
      maar in feite wijzen ze op iets dat zo dynamisch en complex is dat we altijd de plank mis slaan.
      Het word ingewikkeld als we ze voor meer zien dan het zijn:
      modellen en labels die het mogelijk maken gesprekken over onze psyche te voeren.
      En dat doen we natuurlijk continu, ik maak me daar ook schuldig aan.

      We leven voor 100% in de wereld van ons denken.
      Onder de noemer ‘denken’ reken ik ook het proeven, horen, voelen, ruiken, zien, fantaseren, het commentator stemmetje, etc.
      In essentie is onze diepste spirituele overtuiging exact van hetzelfde goedje als onze voorkeur voor het merk diepvries.
      We denken alleen dat het één belangrijker is dan het ander.
      We leven ook alleen in de wereld die we op ´dit´ moment denken.
      Gedrag is gebaseerd op ´hoe we de dingen zien in dit moment´, dus ons denken.
      Ik geloof dat we in essentie altijd doen wat ons in het moment een goed idee lijkt…
      Al denken we misschien dat A ons een goed idee lijkt, kan het feitelijk B of C of D zijn wat ons echt een goed idee lijkt, alleen zijn we ons daar niet bewust van…
      Daarom doen we vaak niet wat we denken te willen, maar iets anders.

      Met het blog wijs ik erop (of probeer ik er op te wijzen) dat de inhoud van ons denken niet zo relevant is als het feit dat we zelf de denker zijn.
      De mate dat we dieper gaan inzien dat we voor 100% in de wereld van ons denken leven,
      is de mate dat we de dingen anders gaan zien.
      Dat betekent dat we anders over dingen gaan denken. Andere dingen lijken ons een goed idee.
      En in die mate gaat ons gedrag ook veranderen op een positieve manier…
      Daar hoeven we niets voor te doen, maar als gevolg gaan we wel dingen (anders) doen.

      Verandering is de natuurlijke beweging.
      Het is een cliché uitspraak waarvan ik nu zie dat ze veel dieper gaat dan ik me ooit kon voorstellen…
      Het is niet veranderen dat energie kost maar verandering tegenhouden.
      Wat ook veel energie kost is de verandering zelf willen sturen naar een gewenste richting..
      Eigenlijk stroomt het product van ons denken door ons heen.
      Onze eigen creatie die we ervaren, maar waar we geen invloed op hebben.
      We kunnen die stroom gewoon laten gaan en dat gebeurt ook steeds meer als we dieper gaan inzien waar we elk moment mee te maken hebben.
      Omdat het denken dan zo lekker kan stromen, lost het vuil steeds wat verder op en komt ons denken meer tot rust.
      Dat is natuurlijk ook waarom zoveel mensen mediteren.
      Als onze geest tot rust komt ontstaat dan meer ruimte voor Oorspronkelijke Gedachten.
      Dat zijn Verse Gedachten, diepgaande inzichten in de aard van de menselijke ervaring van het leven, wie we werkelijk zijn,
      maar ook inzichten op het niveau van ideeën voor je onderneming, of een spontane ingeving om iets leuks voor je partner te doen.
      Ik ervaar natuurlijke verandering als gevolg. Voor mij is dit de mooiste vorm van bevrijding, een vorm die ik niet hoef te sturen of beheersen.
      Een gedragspatroon is niet meer relevant. Heerlijk!!

      Groeten :)

      Jos

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *